Bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ có nguy hiểm không? Bao lâu thì khỏi?

Trẻ bị tiêu chảy cấp cần điều trị sớm tại nhà. Trong điều trị, điều quan trọng nhất là bù lượng nước, điện giải và đảm bảo duy trì chế độ ăn cho trẻ. Đa số các bà mẹ thấy con tiêu ra nước thì không dám cho uống nước, sợ càng uống càng tiêu nhiều. Điều này là sai lầm, bởi không cho uống, bé vẫn tiêu ra nước như thường. Nước này từ trong tế bào và từ trong máu mà ra. Do vậy, dễ dẫn tới khô máu, khô tế bào mà tử vong.

Bệnh tiêu chảy cấp là gì?

Tiêu chảy là một trong những bệnh thường gặp nhất ở trẻ em. Ở trẻ dưới 3 tuổi thì trung bình mỗi năm sẽ mắc 1-3 đợt bệnh tiêu chảy. Phần lớn trẻ tử vong do tiêu chảy gặp dưới 2 tuổi và sống tại những nước đang phát triển. Ngoài ra, do trẻ có thể bị nhiều đợt tiêu chảy trong một năm, đôi lúc phải nhập viện, làm ảnh hưởng đến việc học tập, công việc của cha mẹ và là một gánh nặng cho kinh tế gia đình và xã hội.

Bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ có nguy hiểm không? Bao lâu thì khỏi?

Bệnh tiêu chảy cấp là bệnh phổ biến mà bất kỳ một đứa trẻ nào cũng có thể mắc phải. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, bệnh sẽ dẫn đến những biến chứng trầm trọng, thậm chí là tử vong. Vì thế, hãy cùng Baophunuso.com tìm hiểu về bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ em để hạn chế nguy hiểm có thể xảy ra mẹ nhé. Tiêu chảy cấp là đi ngoài phân lỏng hoặc toé nước trên 3 lần trong ngày (24 giờ) và kéo dài không quá 14 ngày.

Nguyên nhân khiến bé bị tiêu chẩy cấp

Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp ở trẻ em thường do Rota virut, các vi khuẩn như E.Coli, tụ cầu, thương hàn, tả, lỵ và nhiều vi khuẩn, ký sinh khuẩn khác có trong phân bị lây nhiễm vào thức ăn, nước uống, dụng cụ và bàn tay người chăm sóc trẻ.

Hầu hết trẻ nào cũng sẽ mắc phải bệnh tiêu chảy một lần trong đời, tuy nhiên có những trẻ sẽ có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn những trẻ khác, đó là những trẻ từ 6 tháng – 2 tuổi, trẻ bị suy dinh dưỡng, trẻ bị suy giảm miễn dịch, trẻ không có thói quen rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, trẻ có chế độ ăn không hợp vệ sinh (bú bình không đảm bảo vệ sinh, thức ăn hoặc nguồn nước bị ô nhiễm,…). Bất kỳ một đứa trẻ nào cũng có thể mắc phải bệnh tiêu chảy cấp.

Trẻ bị tiêu chảy do dinh dưỡng không hợp lý

  • Con khoẻ mạnh, có tầm vóc cao lớn là mong muốn của không của riêng ai. Nhiều ông bố, bà mẹ vì quá mong muốn con mình phát triển vượt trội đã vội vàng ép con ăn nhiều chất bổ dưỡng với chế độ dinh dưỡng không phù hợp.
  • Về vấn đề dinh dưỡng cho con, chị Minh Phương (Hà Nội) tâm sự: “Nghe nhiều mẹ mách cho con ăn thêm chất xơ để bé tiêu hoá tốt, mình cũng cho bé ăn rau xanh và hoa quả. Nhưng bé lại rất ghét ăn rau nên mình ép bé ăn thêm hoa quả để bù vào. Chẳng hiểu sao bé lại bị tiêu chảy, đi ngoài những 10 lần/ ngày”.
  • Sau khi được bác sĩ dinh dưỡng nhi khoa tư vấn, chị Phương đã biết được nguyên nhân gây ra tiêu chảy ở con nhà mình đó chính là do chị đã ép con ăn quá nhiều hoa quả và rau xanh, lượng chất xơ vượt quá mức quy định đối với tháng tuổi của bé khiến bé bị tiêu chảy kéo dài. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng tư vấn cho chị chế độ dinh dưỡng cần thiết, phù hợp với độ tuổi của bé. Nhờ đó, tình trạng tiêu chảy của bé không còn nữa, bé cũng ăn ngoan và ngủ tốt hơn.
  • “Ngoài các nguyên nhân khiến trẻ bị tiêu chảy như viêm nhiễm trong và ngoài đường ruột, ảnh hưởng do thay đổi thời tiết, khí hậu thì việc nuôi dưỡng trẻ không hợp lý đặc biệt là một chế độ thực đơn không đảm bảo tính khoa học sẽ góp phần rất lớn gây ra bệnh tiêu chảy cho trẻ”, Bác sĩ nhi khoa cho biết.
  • Đa phần các bố mẹ trước khi đưa con đến tư vấn tại phòng khám đều mắc phải những sai lầm trong việc chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ như: cho trẻ ăn quá no, quá ít, ăn không theo thời gian quy định, thành phần thức ăn không thích hợp, cho trẻ ăn bột hoặc cơm hoặc ăn các chất béo quá sớm và đột nhiên thay đổi chủng loại tính chất thức ăn không phù hợp, hoặc đột ngột cắt sữa. Những bất hợp lý trong chế độ dinh dưỡng cho trẻ đã dẫn đến rối loạn chức năng tiêu hoá và gây ra tiêu chảy ở trẻ.
  • Sau khi trẻ bị tiêu chảy, trẻ có thể bị sút cân bởi khi đó nhu cầu về chất dinh dưỡng của cơ thể tăng, cộng với việc trẻ bị tiêu chảy thường rất biếng ăn nên sức hấp thụ thức ăn cũng giảm. Nếu trẻ bị tiêu chảy lâu ngày, hoặc thường xuyên thì cơ thể khó phục hồi nhanh, sự tăng trưởng của trẻ bị ảnh hưởng. Do đó, trong suốt quá trình tiêu chảy cần cho trẻ ăn đủ khẩu phần, không được bắt trẻ nhịn, kiêng khem. Để thúc đẩy sự phục hồi của niêm mạc ruột của trẻ, cha mẹ cần lưu ý chế độ nuôi dưỡng hợp lý.
  • Với sữa mẹ, trong khi trẻ bị tiêu chảy, phải tiếp tục cho trẻ bú theo nhu cầu và ý muốn của trẻ, không được ngưng hoặc giảm, đồng thời phải bù dung dịch điện giải. Riêng với thức ăn, nên cho trẻ ăn cả loại mềm lẫn loại đặc. Trẻ trên 6 tháng tuổi mà trước đó chưa được ăn dặm thì giờ có thể cho ăn, bắt đầu với thức ăn mềm. Nếu trong quá trình điều trị phải ngưng cho ăn thì sau khi điều trị xong phải cho ăn lại ngay. Nên cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ (6-7 bữa mỗi ngày), không cần những loại thức ăn cầu kỳ mà nên chọn gạo tốt nấu cháo nhừ; cung cấp chất đạm cho cơ thể trẻ qua trứng, thịt hoặc cá nấu nhừ; thêm 5-10ml dầu ăn vào mỗi 100ml thức ăn để tăng năng lượng. Trẻ có thể uống nước quả tươi hoặc ăn chuối chín để có thêm kali và muối khoáng, sinh tố. Thêm các thức ăn có chứa tiền sinh tố A như cà rốt, bí đỏ, đu đủ… các loại rau lá màu xanh thẫm cũng rất tốt.
  • Để phòng ngừa bệnh tiêu chảy, các bố mẹ nên chú ý đến chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ. Cụ thể, trong chế độ dinh dưỡng của trẻ cần có đủ 4 nhóm chất cần thiết: chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin & khoáng chất phù hợp với thể trạng của trẻ. Ngoài ra, các bố mẹ không nên vì muốn con nhanh tăng cân mà ép bé ăn quá nhiều, hoặc tự ý cho bé dùng thuốc, thực phẩm bổ sung không theo sự chỉ dẫn của bác sĩ. Bên cạnh đó, các bố mẹ cũng nên định kỳ đưa con đến các phòng khám dinh dưỡng uy tín để kiểm tra chiều cao, cân nặng cũng như được tư vấn về chế độ dinh dưỡng hợp lý để bé có thể phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ.

Trẻ bị tiêu chảy cấp do virus: Virus là nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy cho trẻ em. Những loại virus gây tiêu chảy là Rotavirus, Adenovirus, Norwalk virus, trong đó Rotavirus là tác nhân chính gây bệnh tiêu chảy cho trẻ em dưới 2 tuổi. Ước tính có đến 1/3 số trẻ em dưới 2 tuổi ít nhất bị một đợt tiêu chảy do Rotavirus. Virus xâm nhâp vào trong liên bào ruột non, không ngừng nhân lên, phá huỷ cấu trúc liên bào, làm cùn nhung mao ruột, gây rối loạn men tiêu hoá đường Lactose của sữa mẹ, làm tăng xuất tiết nước và điên giải vào trong lòng ruột.

Trẻ bị tiêu chảy cấp do Vi khuẩn: Nhiều loại vi khuẩn có thể gây bệnh tiêu chảy cho trẻ em:

  • Coli đường ruột gây 25% tiêu chảy cấp. Có 5 nhóm gây bệnh là:
  • Coli sinh độc tố ruột (Enterotoxigenic Esherichia Coli).
  • Coli bám dính (Enteroadherent Esherichia Coli).
  • Coli gây bệnh (Enterpathogenic Esherichia Coli).
  • Coli xâm nhâp (Enteroinvasive Esherichia Coli).
  • Coli gây chảy máu (Enterohemorhagia Esherichia Coli).

Trong 5 loại trên, Coli sinh độc tố ruột (ETEC) là tác nhân quan trọng gây tiêu chảy cấp, phân toé nước ở người lớn và trẻ em ở các nước đang phát triển. ETEC không xâm nhâp vào niêm mạc ruột mà gây tiêu chảy bằng các độc tố không chịu nhiệt là LT (heat labile toxin) và độc tố chịu nhiêt ST (heat stable toxin) với cơ chế gần giống tả.

Biểu hiện của trẻ bị tiêu chảy cấp

Trẻ bị bệnh thường có những biểu hiện sớm, trẻ sẽ mệt mỏi, kém ăn, không chịu chơi, đột ngột nôn trớ, tiêu chảy phân lỏng nhiều lần trong ngày, mất nước. Kèm theo với tiêu chảy phân lỏng, trẻ có thể sốt, chướng bụng, tiêu chảy phân có nhầy, có máu, mót rặn, đau quặn bụng trong trường hợp tiêu chảy ra vi khuẩn lỵ.

Chăm sóc trẻ tiêu chảy cấp

Trẻ bị tiêu chảy cấp cần điều trị sớm tại nhà. Trong điều trị, điều quan trọng nhất là bù lượng nước, điện giải và đảm bảo duy trì chế độ ăn cho trẻ. Đa số các bà mẹ thấy con tiêu ra nước thì không dám cho uống nước, sợ càng uống càng tiêu nhiều. Điều này là sai lầm, bởi không cho uống, bé vẫn tiêu ra nước như thường. Nước này từ trong tế bào và từ trong máu mà ra. Do vậy, dễ dẫn tới khô máu, khô tế bào mà tử vong.

Bù nước và điện giải

– Mất nước mức độ nhẹ (mức A): điều trị tại nhà bằng cách cho trẻ uống nước nhiều hơn bình thường. Có thể cho uống bằng dung dịch ORS, nước đun sôi để nguội hoặc các dung dịch chế từ thực phẩm như nước cháo muối, nước gạo rang, nước cà rốt + muối, nước chuối, hồng xiêm…

– Mất nước ở mức vừa (mức độ B): trẻ cần được điều trị tại cơ sở y tế. Cách điều trị tiêu chảy tốt nhất là cho uống ORS, số lượng dịch cần cho uống sau mỗi lần đi ngoài là:

  • Trẻ dưới 2 tuổi: 50 – 100ml
  • Trẻ 2 – 10 tuổi: 100 – 200ml
  • Trẻ trên 10 tuổi uống theo nhu cầu: Số lượng dịch cần cho trẻ uống trong 4 giờ đầu có thể tính như sau: Số lượng dịch (ml) = Cân nặng (kg) x 75.

Cách cho trẻ uống nước:

Trẻ dưới 2 tuổi cho uống từng ngụm bằng cốc.

Nếu trẻ nôn, đợi 10 phút rồi tiếp tục cho uống, nhưng cho uống chậm hơn, uống từng thìa cách nhau 2 – 3 phút. Trẻ được bù đủ nước sẽ đi tiểu nhiều, linh động, da và môi tươi tắn, việc cho uống bù nước phải được duy trì đến khi bé đi được phân sệt và dưới 3 lần 1 ngày.

– Sau 4 giờ đánh giá lại tình trạng mất nước, nếu xuất hiện mất nước nặng (mất nước độ C), trẻ li bì, uống nước bị nôn, đi tiểu ít, khóc không ra nước mắt, da nhăn nheo, mắt trũng, môi khô, thì mẹ cần đưa trẻ đi bệnh viện ngay để điều trị phục hồi nước và điện giải bằng đường tĩnh mạch (truyền dịch).

– Ngoài việc bù nước và điện giải bằng đường uống, mẹ có thể cho trẻ sử dụng các chế phẩm chứa kẽm, không nên cho trẻ dùng các thuốc cầm, chống nôn gây chướng bụng và kháng sinh, chỉ dùng thuốc khi có chỉ dẫn của bác sĩ trong trường hợp phân có máu.

Các loại dịch dùng trong điều trị tiêu chảy cấp:

– ORS (oresol) hoặc hydrit.

– Nước cháo muối: dùng 1 nắm gạo (50g), 1 nhúm muối (3,5g) và 6 bát ăn cơm nước sạch, đun nhừ, lọc qua rá cho trẻ uống dần.

– Nước gạo rang muối: Gạo rang vàng 50g, cho 1 thìa cà phê muối ăn (3,5g) + 6 bát ăn cơm nước nấu nhừ, lọc qua ra cho trẻ uống dần.

– Nước chuối, hồng xiêm, nước dừa: chuối hoặc hồng xiêm 5 quả xay hoặc nghiền nát với 1 lít nước sôi để nguội, cho 1 thìa gạt muối (3,5g) cho trẻ uống dần.

Chế độ dinh dưỡng của trẻ tiêu chảy cấp

– Trẻ dưới 6 tháng tuổi đang bú mẹ: Cho trẻ bú bình thường và tăng số lần bú lên. Sữa mẹ vẫn được dung nạp rất tốt khi bị tiêu chảy, khi trẻ bú mẹ thì tiêu chảy ít hơn, nhanh khỏi hơn, do sữa mẹ có chứa đường Lactoza nên vẫn được hấp thu rất tốt khi bị tiêu chảy. Nếu trẻ bú bình thì cần pha loãng hơn (giảm nửa lượng sữa, giữ nguyên lượng nước), cho bú ít nhất 3 giờ một lần.

– Trẻ trên 6 tháng tuổi:

Ngoài sữa mẹ, cần bổ sung thêm những thực phẩm dễ tiêu hóa như: Bột gạo, khoai tây, thịt gà, thịt lợn nạc, sữa chua, sữa đậu nành, cà rốt,… Bữa ăn vẫn cần có chất béo để tăng thêm năng lượng khẩu phần, bạn nên thay mỡ bằng dầu ăn. Tốt nhất mẹ nên nấu những món mềm cho trẻ ăn như cháo, súp, cơm nghiền, hầm…(cháo thịt gà băm nhỏ có tác dụng tốt trong giai đoạn trẻ bị tiêu chảy)

Khi chế biến cần phải rửa sạch tay và giữ vệ sinh sạch sẽ dụng cụ nhà bếp cũng như an toàn thực phẩm. Thức ăn nấu xong nên cho trẻ ăn ngay để giảm nguy cơ bội nhiễm, nếu trẻ phải ăn thức ăn nấu sẵn thì mẹ cần phải hâm nóng lại trước khi ăn. Sau khi ăn nên cho trẻ tráng miệng bằng các loại trái cây chín hoặc nước quả như xoài, chuối, cam, đu đủ… để tăng thêm lượng kali, beta caroten, vitamin C… Tránh dùng các loại nước giải khát công nghiệp, các loại thức ăn có chứa nhiều đường.

Tránh dùng các loại thực phẩm có nhiều chất xơ hoặc ít chất dinh dưỡng như: các loại rau thô (măng, rau cần), tinh bột nguyên hạt (ngô, đỗ) dẫn đến việc khó tiêu hóa. Cần khuyến khích trẻ ăn càng nhiều càng tốt, trẻ nhỏ cho ăn 6 lần/ ngày hoặc nhiều hơn. Sau khi khỏi tiêu chảy, để giúp cho trẻ hồi phục nhanh và tránh suy dinh dưỡng cần cho trẻ ăn thêm mỗi ngày 1 bữa trong 2 tuần liền.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

– Rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh cho cả nhà.

– “Ăn chín uống sôi”

– Nguồn nước nhà bạn sử dụng hàng ngày phải sạch

– Phân được xử lý an toàn.

– Không cho trẻ tiếp xúc với người đang bị tiêu chảy

– Bú sữa mẹ và ăn bổ sung đầy đủ dinh dưỡng, phòng suy dinh dưỡng.

– Tránh sử dụng thuốc kháng sinh tùy tiện

– Tiêm chủng phòng sởi, vacxin phòng tiêu chảy do Rota viruts.